TUARASCÁIL BHLIANTÚIL 2013

Polasaithe Cuntasaíochta, Meastacháin agus Breithiúnais Chuntasaíochta Chriticiúla

Aonán tuairiscithe

Is cuideachta a bhfuil sainchónaí uirthi in Éirinn Bord na Móna cpt (‘an Chuideachta’). Cuimsíonn ráitis airgeadais chomhdhlúite na Cuideachta amhail agus don bhliain dar críoch an 27 Márta 2013 an Chuideachta agus a fochuideachtaí (dá dtagraítear an ‘Grúpa’ i dteannta a chéile agus ‘aonáin Ghrúpa’ ina n-aonar) agus leas an Ghrúpa i gcomhfhiontair.

Cuireadh na polasaithe atá leagtha amach thíos i bhfeidhm go comhsheasmhach maidir le gach bliain atá curtha i láthair sna ráitis airgeadais chomhdhlúite seo agus chuir na haonáin Ghrúpa i bhfeidhm go comhsheasmhach iad. Níor glacadh le haon chaighdeáin nua le linn na bliana.

Bunús an ullmhúcháin agus an ráiteas comhlíonta

Ullmhaíodh na ráitis airgeadais chomhdhlúite agus Chuideachta de réir chaighdeáin tuairiscithe airgeadais na Comhairle um Thuairisciú Airgeadais mar atá fógartha ag Institiúid na gCuntasóirí Cairte in Éirinn (prionsabail chuntasaíochta a nglactar go ginearálta leo in Éirinn) agus Dlí Cuideachtaí is infheidhme.

Bhain an Chuideachta leas as an díolúine ar fáil di faoi Alt 148(8) d’Acht na gCuideachtaí, 1963, a thugann cead do chuideachta a fhoilsíonn a ráitis airgeadais Chuideachta agus Ghrúpa le chéile gan a cuntas brabúis agus caillteanais agus nótaí lena mbaineann atá mar chuid de na ráitis airgeadais fhaofa Cuideachta a chur i láthair dá comhaltaí.

Ullmhaíodh na ráitis airgeadais ar bhonn an chostais stairiúil cé is moite de na míreanna ábhartha seo a leanas sa chlár comhardaithe:

  • déantar maoin infheistíochta a thomhas ag luach cóir; agus
  • aithnítear an dliteanas plean sochair shainithe mar shócmhainní plean lúide luach cóir na n-oibleagáidí plean sochair shainithe.

Athshonraíodh figiúirí comparáideacha áirithe d’fhonn faisnéis a chur i láthair ar bhonn comhsheasmhach leis an mbliain reatha.

Airgeadra feidhmiúil agus cuir i láthair

Déantar na ráitis airgeadais a ullmhú in Euro, atá mar airgeadra feidhmiúil na Cuideachta. Slánaíodh an fhaisnéis airgeadais ar fad a chuirtear i láthair in Euro go dtí an míle is gaire, seachas nuair a luaitear a mhalairt.

An bunús le comhdhlúthú

Is aonáin arna rialú ag an nGrúpa iad fochuideachtaí. Cuirtear ráitis airgeadais na bhfochuideachtaí san áireamh sna ráitis airgeadais chomhdhlúite ón dáta ar a dtosaítear rialú go dtí an dáta ar a scoirtear den rialú.

Déantar iarmhéideanna agus idirbhearta inghrúpa, chomh maith le haon ioncam agus chostais neamhréadaithe a thagann as idirbhearta inghrúpa, a dhíbirt ar ullmhú na ráiteas airgeadais comhdhlúite.

Comhcheangail ghnó

Cuirtear comhcheangail ghnó i gcuntas trí úsáid a bhaint as an modh ceannaigh amhail dáta na héadála, i.e. nuair a aistrítear rialú chuig an nGrúpa. Is éard atá i rialú ná an cumas atá ag gnóthas polasaithe airgeadais agus oibriúcháin gnóthais eile a stiúradh d’fhonn sochair eacnamaíocha a ghnóthú óna ngníomhaíochtaí.

Cuimsítear sócmhainní agus dliteanais an aonáin a fuarthas i ráitis airgeadais chomhdhlúite an fhaighteora ag a luachanna córa ar dháta na héadála. Déantar an difríocht eatarthu seo agus costas na héadála a aithint mar cháilmheas nó mar cháilmheas diúltach. Is é costas na héadála méid an airgid thirim nó na gcoibhéisí airgid thirim a íocadh agus luach cóir comaoin cheannaigh eile a thug an faighteoir, mar aon leis na costais idirbheart lena mbaineann. Dáiltear cáilmheas a fhaightear i gcomhcheangal gnó ar na haonaid ghiniúna ioncaim ar dóigh dóibh leas a bhaint as sineirgí an chomhcheangail.

Comhfhiontair

Is fochuideachtaí iad comhfhiontair a rialaíonn an Grúpa i gcomhar le comhpháirtí amháin nó níos mó. Cuirtear comhfhiontair i gcuntas trí úsáid a bhaint as modh an chothromais chomhláin sna ráitis airgeadais chomhdhlúite. Faoi mhodh an chothromais chomhláin, aithnítear an infheistíocht i gcomhfhiontar ar dtús ar a chostas agus coigeartaítear í ina dhiaidh sin don athrú iar-éadála ar sciar an Ghrúpa de ghlansócmhainní an chomhfhiontair. Cuirtear costais bheartaíochta san áireamh sa chostas ar an infheistíocht. Cuirtear aon cháilmheas a thagann as éadáil na gcomhfhiontar san áireamh i méid carraeireachta na n-infheistíochtaí.

Glactar na méideanna a chuirtear san áireamh sna ráitis airgeadais chomhdhlúite i leith bhrabúis/chaillteanais iar-éadála na gcomhfhiontar as a ráitis airgeadais iniúchta is déanaí atá déanta suas le dáta an chláir chomhardaithe.

Léirítear infheistíochtaí i gcomhfhiontair i gclár comhardaithe na Cuideachta mar shócmhainn airgeadais agus déantar iad a thomhas ar a gcostas lúide soláthairtí do lagú ar luach.

Láimhdeachas

Díol earraí agus seirbhísí

Tomhaistear láimhdeachas ón díol earraí agus seirbhísí le linn gnáthchúrsaí gnó ar luach cóir na comaoine faighte nó infhaighte, gan cáin bhreisluacha agus glanmhéid na bhfáltas agus lascainí trádála a áireamh agus lena n-áirítear tobhaigh eile ar earraí agus seirbhísí do chustaiméirí seachtracha. Aithnítear láimhdeachas ó sheirbhísí nuair a sheachadtar na seirbhísí sin.

Aithnítear ioncam nuair a aistrítear na rioscaí agus na luaíochtaí suntasacha a bhaineann le húinéireacht chuig an gcustaiméir, nuair is dóchúil go ndéanfar an chomaoin a aisghabháil, nuair is féidir na costais ghaolmhara a thomhas go hiontaofa, nuair nach bhfuil baint leantach ag an lucht bainistíochta leis na hearraí, agus nuair is féidir méid an ioncaim a thomhas go hiontaofa. Más dóchúil go ndeonófar lascainí agus is féidir an méid a thomhas go hiontaofa, aithneofar an lascaine mar laghdú ioncaim mar go bhfuil na díolacháin aitheanta.

Bíonn éagsúlacht in uainiú an aistrithe rioscaí agus luaíochtaí ag brath ar théarmaí aonair an chomhaontaithe díolachán.

Cuireann an Grúpa leictreachas ar fáil do Sholáthar Custaiméirí BSL faoi Chomhaontú um Cheannach Cumhachta (PPA) a éagann i mí na Nollag 2015. Aithnítear láimhdeachas as (i) infhaighteacht acmhainní agus (ii) fuinneamh a sholáthraítear, ar bhonn feidhmíochta conarthaí de réir théarmaí an PPA. Aithnítear costais urrús faoi bhealach de réir théarmaí an PPA.

Conarthaí fadtéarmacha

Aithnítear láimhdeachas ar chonarthaí fadtéarmacha ag úsáid an mhodha um chéatadán críochnaithe. Léiríonn méid an láimhdeachais agus an bhrabúis atá aitheanta i ngach tréimhse chuntasaíochta an obair a rinneadh sa tréimhse sin bunaithe ar chostais a tabhaíodh.

Ioncam cíosa

Aithnítear ioncam cíosa léas oibriúcháin de réir méid cothrom, agus aithnítear aon dreasachtaí léasa a deonaíodh mar chuid dhílis den ioncam cíosa iomlán thar an téarma go dtí an chéad athbhreithniú cíosa margaidh eile.

Ioncam iarchurtha agus ioncam fabhraithe

Ar íocaíocht a fháil ó chustaiméirí, roimh fheidhmiú oibleagáidí conarthacha an Ghrúpa dá chustaiméirí, aithníonn an Grúpa ioncam iarchurtha ar an gclár comhardaithe, arb ionann iad agus oibleagáidí neamhfheidhmithe an Ghrúpa faoi théarmaí an chonartha. Nuair a fheidhmíonn an Grúpa a oibleagáidí agus nuair a fhaigheann sé an ceart dá réir sin chun comaoine, aithnítear an t-ioncam gaolmhar sa chuntas brabúis agus caillteanais. Gearrtar na costais a bhaineann le seachadadh na seirbhísí ar chostas na ndíolachán de réir mar a tabhaíodh iad.

Bhí an t-ioncam a tuilleadh ar sheachadadh earraí/seirbhísí neamhbhilleáilte ach aithnítear é de réir na dtéarmaí conarthacha mar ioncam fabhraithe ar an gclár comhardaithe.

Míreanna eisceachtúla

Maidir le míreanna eisceachtúla, chuir an Grúpa formáid cuntais bhrabúis agus chaillteanais i bhfeidhm a fhéachann le béim a leagan ar mhíreanna suntasacha laistigh de thorthaí an Ghrúpa don bhliain. Úsáideann an Grúpa breithiúnas agus na míreanna ar leith á meas. De bhua a scála agus a gcineáil, ba cheart iad a nochtadh sa chuntas brabúis agus caillteanais agus sna nótaí gaolmhara mar mhíreanna eisceachtúla. Tá an Grúpa den tuairim go soláthraíonn léiriú den chineál sin anailís níos cabhraí mar go leagann sé béim ar mhíreanna ábhartha a bhfuil cineál neamh-athfhillteach ag gabháil leo.

Airgeadraí eachtracha

Déantar idirbhearta atá ainmnithe in airgeadraí eachtracha a aistriú go Euro ag an ráta malairte a bhí i réim ar dháta an idirbhirt nó, má tá sé fálaithe, ag an ráta malairte faoin réamhchonradh airgeadraí gaolmhar. Déantar sócmhainní agus dliteanais airgeadaíochta atá ainmnithe in airgeadraí eachtracha a aistriú ag na rátaí malairte a bhí i bhfeidhm ar dháta an chláir chomhardaithe nó, má tá siad fálaithe, ag an ráta malairte faoin réamhchonradh airgeadraí gaolmhar. Cuirtear na difríochtaí malairte a bheidh mar thoradh air sin san áireamh sa chuntas brabúis agus caillteanais.

Déantar ráitis airgeadais fochuideachtaí coigríche a aistriú go Euro ag baint úsáid as modh an ráta deiridh. Cuirtear brabúis agus caillteanais a eascraíonn as athaistriú na bhfochuideachtaí coigríche sna cúlchistí agus aithnítear iad ar an ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána. Cuirtear difríochtaí malairte ar iasachtaí airgeadra eachtraigh, go dtí an méid go n-úsáidtear iad chun fála a mhaoiniú nó a sholáthar i gcoinne infheistíocht chothromais an Ghrúpa i bhfochuideachtaí coigríche, sna cúlchistí fosta agus aithnítear iad sa ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána.

Díorthaigh Airgeadais

Baineann an Grúpa úsáid as díorthaigh airgeadais lena n-áirítear roinnt babhtálacha ráta úis trasairgeadra agus réamhchonarthaí malairte eachtraí. D’fhonn na neamhchosaintí ráta malairte a fhálú agus na rátaí úis comhlúthacha a shocrú ar an dá láithriú phríobháideacha de chuid an Ghrúpa, chuaigh an Grúpa isteach i roinnt socruithe babhtála a mheaitseálann próifíl aibíochta na nótaí iasachta neamhurraithe. Baintear úsáid as réamhchonarthaí malairte eachtraí an Ghrúpa chun sreafaí airgid thirim ó idirbhearta eachtracha a bhfuiltear ag súil leo a fhálú.

Ní dhéantar na díorthaigh seo a aithint ar an gclár comhardaithe. Déantar luach cóir na n-ionstraimí airgeadais a nochtadh ag gach dáta cláir chomhardaithe.

Lamháltais Astaíochtaí

De réir fhorálacha scéim trádála astaíochta CO2 na hEorpa, déanann an tÚdarás Rialtais ábhartha lamháltais astaíochtaí lena gcumhdaítear céatadán de na hastaíochtaí tuartha le linn na bliana a dheonú do Bhord na Móna ag tús gach bliana.

De réir mar a eascraíonn astaíochtaí, déantar muirear a thaifeadadh sa chuntas brabúis agus caillteanais d’fhonn an méid a theastaíonn leis an dliteanas don Údarás Rialtais a shocrú a léiriú. Áireofar leis an soláthar seo luach reatha an mhargaidh maidir le lamháltais bhreise ar bith eile a theastaíonn leis an oibleagáid a shocrú. Cuirtear na lamháltais seo, mar aon le lamháltais ar bith eile a ceannaíodh le linn na bliana ar ais chuig an Údarás ábhartha laistigh de cheithre mhí ag deireadh na bliana féilire sin, chun an dliteanas le haghaidh astaíochtaí iarbhír CO2 le linn na bliana sin a chumhdach. Tá cuid áirithe de na costais lamháltas inghnóthaithe ó Sholáthar Custaiméirí BSL faoin PPA.

Taifeadtar an ceannach creidmheasanna carbóin mar shócmhainní doláimhsithe ar a gcostas.

Sócmhainní seasta inláimhsithe

Aithint agus tomhas

Tomhaistear talamh ruílse, nach talamh phortaigh í, ar a costas lúide aon chaillteanais lagaithe charntha. Déantar talamh phortaigh agus gach sócmhainn sheasta inláimhsithe eile a thomhas ar a gcostas lúide dímheas carntha agus aon chaillteanais lagaithe charntha.

Cuirtear san áireamh sa chostas caiteachas atá inchurtha go díreach i leith éadáil na sócmhainne. Áirítear na nithe seo a leanas leis an gcostas ar shócmhainní féintógála:

  • an costas ar ábhair agus ar shaothar;
  • aon chostais eile atá inchurtha go díreach i leith na sócmhainní a thabhairt go riocht oibre le haghaidh a n-úsáide beartaithe;
  • nuair atá oibleagáid ar an nGrúpa an tsócmhainn a bhaint nó an suíomh a athchóiriú, meastachán ar na costais a bhaineann leis sin, agus
  • costais iasachtaíochta chaipitlithe.

Sa chás go bhfuil saolré úsáideach éagsúil ag codanna de mhír shócmhainne seasta inláimhsithe, cuirtear i gcuntas iad mar mhíreanna ar leith (mór-chomhpháirteanna) agus dímheastar iad ar leithligh.

Aithnítear aon ghnóthachan nó aon chaillteanas ar dhiúscairt sócmhainne seasta inláimhsithe (atá ríofa mar an difríocht idir na glanfháltais ón diúscairt agus méid carraeireachta na míre) sa chuntas brabúis agus caillteanais.

Tá polasaí ag an nGrúpa maidir le costais airgeadais a chaipitliú. Déantar costais maoinithe atá inchurtha go díreach i leith thógáil na sócmhainní seasta inláimhsithe a chaipitliú mar chuid de chostas na sócmhainní sin. Sa chás go bhfaightear cistí ar iasacht chun tógáil na sócmhainní seasta inláimhsithe a mhaoiniú, tá méid na gcostas maoinithe a chaipitlítear teoranta do na costais iarbhír a thabhaítear ar na hiasachtaí le linn na tréimhse i dtaca le caiteachas ar an tsócmhainn sheasta inláimhsithe. Scoirtear de chaipitliú na gcostas maoinithe nuair a dhéantar an tsócmhainn a choimisiúnú nó sa chás gur tharla briseadh ar fhorbairt ghníomhach ar feadh tréimhse ama leathnaithe.

Ídiú agus dímheas

Dímheastar sócmhainní seasta inláimhsithe ón dáta ar a bhfuil siad ar fáil le haghaidh úsáide nó, i leith sócmhainní atá á dtógáil, ón dáta ar a bhfuil an tsócmhainn críochnaithe agus réidh le húsáid.

Ríomhtar dímheas chun an costas ar shócmhainní seasta inláimhsithe a dhíscríobh lúide a luachanna iarmharacha measta ag úsáid bhonn an mhéid chothroim thar a saolré úsáideach measta. Aithnítear dímheas go ginearálta sa chuntas brabúis agus caillteanais.

Déantar muirear um ídiú a thaifeadadh i dtaca le talamh phortaigh, draenáil agus iarnróid. Déantar sócmhainní seasta inláimhsithe eile a dhímheas de réir méid cothrom ag na rátaí atá léirithe:

Gléasra agus Innealra

5% to 12.5%

sa bhliain

Mótarfheithiclí

20%

sa bhliain

Foirgnimh

5% to 10%

sa bhliain

Trealamh IT

20% to 33.3%

sa bhliain

Déantar stáisiún cumhachta an Ghrúpa ag Éadan Doire a dhímheas ar bhonn aschuir leictrigh d’fhonn an dímheas a chur i gcoibhneas le hacmhainn táirgthe mheasta an stáisiúin. Soláthraíonn an Grúpa leictreachas do Sholáthar Custaiméirí BSL faoin PPA ar bhonn seoladh tosaíochta. Éagann an PPA in 2015 agus scoirtear de theidlíocht chonarthach an stáisiúin do sheoladh tosaíochta ar an dáta sin. Tríd an modh aschuir leictrigh um dhímheas féachtar leis an muirear dímheasa a chur i gcoibhneas le hacmhainn táirgthe mheasta an stáisiúin.

Déantar stáisiún buaice an Ghrúpa ag Éadan Doire a dhímheas ar bhonn méid chothroim agus ríomhtar an muirear le costas na sócmhainne a dhíscríobh go dtí a luach iarmharach measta. Léiríonn úsáid bhonn an mhéid chothroim um dhímeas ídiú tuartha thairbhe eacnamaíoch an stáisiúin ar bhonn comhsheasmhach thar shaolré úsáideach an stáisiúin bunaithe ar a infhaighteacht don ghreille.

Déantar costas na sócmhainne líonta talún a dhímheas thar shaolré cheadúnaithe fiche bliain na sócmhainní bonneagair a bhaineann leis agus déantar na cealla líonta talún a dhímheas ar bhonn úsáid spáis fholaimh.

Ní ghearrtar dímheas ar bith ar shócmhainní le linn tógála.

Sócmhainní airgeadais

Tomhaistear infheistíochtaí i ngnóthais fochuideachtaí ar a gcostas lúide soláthairtí do lagú ar luach i gclár comhardaithe na Cuideachta.

Sa chlár comhardaithe comhdhlúite, cuirtear leas an Ghrúpa i gcomhfhiontair i gcuntas trí úsáid a bhaint as modh an chothromais chomhláin.

Déanann an Grúpa tástáil lagaithe má léirítear in eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luach iompair na sócmhainne airgeadais inghnóthaithe.

Cinntear an méid inghnóthaithe trí luach iompair na sócmhainne airgeadais a chur i gcomparáid le cibé acu is airde dá ghlanluach inréadaithe nó dá luach in úsáid. Cinntear an luach in úsáid trí shreafaí airgid todhchaí a bhfuiltear ag súil lena ndíorthú ón tsócmhainn airgeadais a lascainiú ar an nglanluach reatha. Go dtí an méid atá an méid iompair níos mó ná an méid inghnóthaithe, déantar an tsócmhainn airgeadais a lagú agus a dhíscríobh.

Maoine infheistíochta

Tá maoin infheistíochta ina leas i dtalamh agus/nó i bhfoirgnimh a shealbhaítear le haghaidh cumas infheistíochta. Áirítear maoine infheistíochta sa chlár comhardaithe ag a luach margaidh oscailte agus níl siad dímheasta. Taifeadtar gluaiseachtaí i luach mar ghluaiseacht ina gcúlchiste athluachála tríd an ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána, mura léiríonn luacháil laghdú buan. Meastar athluachálacha faoi bhun an bhunchostais a bheith buan agus gearrtar iad ar an gcuntas brabúis agus caillteanais sa tréimhse.

Cáilmheas agus sócmhainní doláimhsithe

Déantar cáilmheas ceannaithe ar an gclár comhardaithe a chaipitliú agus a amúchadh thar a shaolré eacnamaíoch fhónta (idir trí bliana agus fiche bliain).

Lagú sócmhainní agus cáilmheasa

Déantar athbhreithniú ar mhéideanna carraeireachta shócmhainní seasta inláimhsithe agus cháilmheas an Ghrúpa ag gach dáta tuairiscithe chun cinneadh an bhfuil aon léiriú lagaithe ann nó nach bhfuil. Má léirítear trí eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luach iompair na sócmhainní seasta inláimhsithe, na sócmhainní doláimhsithe nó an cháilmheasa inghnóthaithe, déanann an Grúpa tástáil lagaithe.

I leith tástáil lagaithe, grúpáiltear sócmhainní le chéile isteach sa ghrúpa is lú sócmhainní a ghineann ioncam atá neamhspleách den chuid is mó ar shruthanna ioncaim eile an Ghrúpa. Is é an méid inghnóthaithe maidir le haonaid ghiniúna ioncaim (‘IGUanna’) an ceann is airde dá luach inréadaithe nó dá luach in úsáid. Cinntear an luach in úsáid trí shreafaí airgid todhchaí a bhfuiltear ag súil lena ndíorthú ón aonad giniúna ioncaim a laiscainiú ar an nglanluach reatha. Is é an ráta lascaine a úsáidtear ráta réamhchánach a léiríonn measúnuithe margaidh reatha ar amluach an airgid agus ar na rioscaí atá sonrach don tsócmhainn nó don IGU.

Go dtí an méid atá an méid iompair níos mó ná an méid inghnóthaithe, déantar an tsócmhainn a lagú agus a dhíscríobh. Aithnítear caillteanas lagaithe ar bith a eascraíonn sa chuntas brabúis agus caillteanais.

Aicmiú na n-ionstraimí airgeadais arna n-eisiúint ag an nGrúpa

Pléitear le hionstraimí airgeadais arna n-eisiúint ag an nGrúpa mar chothromas (i.e. atá mar chuid de chistí na scairshealbhóirí) go dtí an méid amháin go gcomhlíonann siad an dá choinníoll seo a leanas:

  • ní chuirtear san áireamh iontu aon oibleagáidí conartha ar an gCuideachta (nó ar an nGrúpa más ann dó) airgead tirim nó sócmhainní airgeadais eile a sheachadadh nó sócmhainní airgeadais nó dliteanais airgeadais a mhalartú le páirtí eile faoi choinníollacha a d’fhéadfadh a bheith neamhfhabhrach don Chuideachta (nó don Ghrúpa); agus
  • sa chás go mbeifear nó go bhféadfaí go mbeifí an ionstraim a shocrú in ionstraimí cothromais na Cuideachta féin, is neamhdhíorthach é nach ndéantar aon oibleagáid le líon inathraitheach ionstraimí cothromais na Cuideachta féin a sheachadadh a chur san áireamh ann nó is díorthach é a shocrófar tríd an gCuideachta ag malartú méid seasta airgid thirim nó sócmhainní airgeadais eile le haghaidh líon seasta dá hionstraimí cothromais féin.

Go dtí an méid nach gcomhlíontar an sainiú seo, aicmítear fáltais na heisiúna mar dhliteanas airgeadais.

Costais taighde agus forbartha

Gearrtar caiteachas ar thaighde íon nó feidhmeach mar chaiteachas sa chuntas brabúis agus caillteanais mar a thabhaítear é.

Gearrtar costais forbartha sa chuntas brabúis agus caillteanais mura gcomhlíontar na critéir maidir le caipitliú mar shócmhainn dholáimhsithe, agus, sa chás sin, déantar iad a chaipitliú ón dáta sin. Áirítear leis na critéir le haghaidh caipitlithe: (i) go leor fianaise ann gur cruthaíodh sócmhainn (ii) go dtarlódh insreabhadh todhchaí tairbhe agus (iii) gur féidir é a thomhas le hiontaofacht réasúnta.

Deontais

Aithnítear deontais chaipitil a fhaightear agus atá infhála faoi scéimeanna a fhaigheann cúnamh ón AE nuair a fhaightear iad nó nuair atáthar beagnach cinnte go bhfaighfear iad. Déileáiltear le deontais a fhaightear maidir le sócmhainní seasta inláimhsithe mar chreidmheas iarchurtha agus déantar iad a amúchadh ar an gcuntas brabúis agus caillteanais gach bliain thar shaolré úsáideach eacnamaíoch na sócmhainní seasta inláimhsithe gaolmhara.

Aithnítear deontais ioncaim a chúitíonn an Grúpa as costais a tabhaíodh sa chuntas brabúis agus caillteanais ar bhonn córasach sna tréimhsí ina n-aithnítear na costais.

Stoic, obair ar siúl agus conarthaí fadtéarmacha

Déantar stoic agus obair ar siúl a luacháil ag an gcostas nó ag an nglanluach inréadaithe, cibé acu is ísle. Déantar stoic ghuail a luacháil ag an meánchostas iarbhír ualaithe. Déantar stoic bhrícíní a luacháil ag na costais iarbhír nó ag an gcostas normalaithe caighdeánach, cibé acu is ísle. Déantar stoic mheán fáis a luacháil ag na meánchostais iarbhír ualaithe.

Áirítear leis an gcostas ar mhóin mheilte an caiteachas díreach ar fad a tabhaíodh agus táirgí á dtabhairt go dtí a suíomh agus a riocht reatha faoi ghnáthdhálaí oibriúcháin. Cinntear an costas ar stoc móna meilte a baineadh ag gach suíomh talún portaigh ag costas an fhómhair bhliantúil a leithdháileadh thar ghnáthleibhéil an táirgthe fómhair arna ríomh bunaithe ar thonnáiste caighdeánach. Laghdaítear an costas aonaid go dtí an costas iarbhír sa chás go bhfuil an costas iarbhír in aghaidh an tonna níos ísle ná an costas caighdeánach in aghaidh an tonna. Áirítear le costas ar stoic mhóna meilte muirear ídithe, saothar díreach, costais eile agus forchostais táirgthe lena mbaineann. Déantar difríochtaí ón tonnáiste caighdeánach (.i. tonnáistí suas sa chás go bhfuil na tonnáistí aischuir iarbhír níos mó de bharr feabhas ar an gcion taise) a aithint ar thomhas na móna nuair a bhíonn an stoc-charn lódáilte amach go hiomlán. Soláthraítear do bhónais bhreise grúpa oibre nach n-eascraíonn nuair a aithnítear an tonnáiste suas nuair a shainaithnítear na tonnáistí suas gaolmhara agus nuair a aithnítear iad mar chuid den phróiseas tomhais seo.

Tá an glanluach inréadaithe bunaithe ar an bpraghas díola measta lúide an costas measta ar chur i gcrích, costais atá riachtanach chun an díolachán a dhéanamh agus aon íocaíochtaí pionóis.

Aithnítear brabús ar chonarthaí fadtéarmacha nuair is féidir an toradh a mheas le cinnteacht réasúnta. Déantar soláthar do chaillteanais ar chonarthaí fadtéarmacha a luaithe is a réamh-mheastar iad. Sonraítear obair fhadtéarmach ar siúl glan ó íocaíochtaí a fuarthas sa chuntas.

Déantar soláthar d’earraí damáistithe, meathlaithe, as feidhm agus mallghluaiseacha más cuí.

Féichiúnaithe trádála

Aithnítear féichiúnaithe trádála ag an luach cóir ar dtús agus ina dhiaidh sin ag costas amúchta lúide aon chaillteanais lagaithe. Déantar féichiúnaithe trádála a bhreathnú le haghaidh lagaithe ar bhonn leanúnach. Taifeadtar soláthar maidir le lagú iarmhéideanna féichiúnaithe trádála i gcoinne féichiúnaithe amhrasacha a sainaithníodh.

Airgead tirim

Áirítear le hairgead tirim agus coibhéisí airgid thirim airgead sa bhanc agus ar láimh agus taiscí gearrthéarmacha.

Iasachtaí

Aithnítear iasachtaí agus iasachtú úis ag luach cóir lúide aon chostais idirbheartaíochta inchurtha go díreach. Tar éis aithint tosaigh, déantar na dliteanais airgeadais a thomhas ag costas amúchta trí úsáid a bhaint as an modh úis éifeachtaigh.

Léasanna

Aicmítear sócmhainní a shealbhaíonn an Grúpa faoi léasanna a aistríonn gach ceann de na rioscaí agus de na luaíochtaí a bhaineann le húinéireacht mar léasanna airgeadais chuig an nGrúpa. Ar aithint tosaigh, cuirtear sócmhainní a shealbhaítear faoi léasanna airgeadais san áireamh i sócmhainní seasta inláimhsithe ag an luach cóir nó ag luach reatha na n-íocaíochtaí íosta léasa, cibé acu is ísle. Tar éis aithint tosaigh, dímheastar an tsócmhainn thar an téarma léasa nó a saolré eacnamaíoch fhónta, cibé acu is giorra, agus cuirtear i gcuntas í ar shlí eile i gcomhréir leis an bpolasaí cuntasaíochta is infheidhme maidir leis an tsócmhainn sin.

Aithnítear oibleagáidí a bhaineann le léasanna airgeadais, glan ó mhuirir airgeadais i dtaca le tréimhsí amach anseo, mar chreidiúnaithe agus léirítear iad a bheith dlite laistigh de bhliain amháin nó i ndiaidh bliain amháin, de réir mar is cuí. Leithdháiltear muirir airgeadais ar thréimhsí cuntasaíochta thar an téarma léasa chun freagairt do ráta seasmhach úis ar iarmhéid na n-oibleagáidí atá fágtha.

Gearrtar cíosanna faoi léasanna oibriúcháin ar an gcuntas brabúis agus caillteanais de réir méid cothrom, agus aithnítear aon dreasachtaí léasa a deonaíodh mar chuid dhílis den chostas cíosa iomlán thar an téarma go dtí an chéad athbhreithniú cíosa eile.

Soláthairtí

Tá soláthar sainmhínithe mar dhliteanas uainithe nó méid neamhchinnte. Aithnítear soláthairtí sa chás go bhfuil oibleagáid reatha dhlíthiúil nó inchiallaithe ag an nGrúpa i ngeall ar eachtra san am a chuaigh thart, is féidir meastachán iontaofa den oibleagáid sin a dhéanamh agus is dóchúil go mbeidh eis-sreabhadh tairbhí eacnamaíocha ag teastáil leis an oibleagáid a shocrú.

Sa chás go bhfuil an éifeacht ar amluach an airgid ábhartha, déantar soláthairtí a lascainiú trí úsáid a bhaint as ráta réamhchánach a léiríonn measúnuithe margaidh reatha ar amluach an airgid agus ar na rioscaí atá sonrach don dliteanas. Aithnítear leachtú na lascaine mar chostas airgeadais sa chuntas brabúis agus caillteanais.

Déantar méid an tsoláthair a athbhreithniú gach bliain agus a leasú de réir mar is cuí. Déantar aon athruithe ar mhéid an tsoláthair a eascraíonn as athruithe ar mhéid nó uainiú na sreafaí airgid thirim, an ráta lascaine agus an ráta boilscithe a chaipitliú isteach sna sócmhainní ábhartha agus a dhímheas go hionchasach.

Soláthar aischuir comhshaoil

Déantar soláthar do chostais aischuir comhshaoil a bhaineann le hiar-úsáid na gcostas talamh lagphortaigh agus díchoimisiúnaithe ag deireadh shaolta úsáideacha na sócmhainní. Taifeadtar an soláthar nuair a tharlaíonn na cúinsí lena n-eascraíonn an oibleagáid chun na sócmhainní a aischur. Is ionann méid an tsoláthair agus luach reatha na gcostas todhchaí ionchais. Déantar muirear ídithe a thaifeadadh sa chuntas brabúis agus caillteanais chun costas na gcostas aischuir caipitlithe a ghearradh ar an gcuntas brabúis agus caillteanais ag léiriú astarraingthe.

Soláthar um athchóiriú líonta talún

Déantar soláthar a thaifeadadh le haghaidh luach reatha chostais dosheachanta an Ghrúpa maidir le costas iarchúraim agus athchóirithe na saoráide líonta talún. Déantar an luach seo a chaipitliú mar shócmhainn sheasta inláimhsithe. Déantar soláthar do luach reatha na gcostas iardheiridh bunaithe ar mhéid na dramhaíola a dhiúscraítear le linn na bliana. Déantar soláthar do chostais chomhchosúla a thabhaítear le linn shaolré oibriúcháin na láithreán agus déantar iad a chur ar chostas díreach ar an gcuntas brabúis agus caillteanais.

Soláthar do shócmhainní giniúna agus do dhúnadh gléasraí déantúsaíochta

Léiríonn an soláthar um dhúnadh stáisiúin ghiniúna luach láithreach mheastachán reatha na gcostas a bhaineann le dúnadh na stáisiún ag deireadh a saolréanna úsáideacha.

Déantar luach láithreach na gcostas measta ar stáisiúin a dhúnadh a aithint mar sholáthar agus a chaipitliú sa tsócmhainn sheasta inláimhsithe sa chás go ndímheastar iad ar an dóigh chéanna a ndéantar an tsócmhainn ghiniúna í féin a dhímheas.

Soláthairtí féinárachais

Baineann soláthairtí féinárachais leis an dliteanas measta maidir le costais atá le tabhú faoi chláir féinárachais an Ghrúpa le haghaidh eachtraí atá le tarlú ag deireadh na bliana nó roimh dheireadh na bliana. Measann coigeartóirí neamhspleácha caillteanas an soláthar bunaithe ar mheasúnú de réir an cháis maidir leis an toradh dóchúil ar gach cás. De bhreis air sin, tá dliteanas measta d’éilimh a tabhaíodh ach nár tuairiscíodh go fóill ag dáta an chláir chomhardaithe.

Soláthairtí dlí

Cuirtear soláthairtí le haghaidh éilimh dhlí san áireamh sna ráitis airgeadais, i gcomhair cúrsaí dlíthiúla agus cúrsaí eile ar bhonn na méideanna a mheasfaidh an Grúpa go n-éireoidh siad iníoctha, i ndiaidh measúnú a dhéanamh ar mholtaí comhairleoirí dlíthiúla, a bhfoirne dlí inmheánaí, agus saineolaithe eile.

Soláthar i gcomhair baránta

Eisíonn an Grúpa barántaí i gcomhair earraí agus seirbhísí áirithe. Soláthraítear do chostais bharánta ar bhonn fhad na tréimhse baránta.

Soláthar iomarcaíochta

Soláthraíonn an Grúpa costais iomarcaíochta, nuair a bhíonn plean foirmiúil mionsonraithe ullmhaithe agus faofa agus nuair a bhíonn an Grúpa tiomanta go neamh-inchúlghairthe don phlean a chur i bhfeidhm.

Pinsin agus sochair iar-scoir

Tá socruithe pinsin le sochair shainithe agus le ranníocaíocht shainithe araon ag an nGrúpa.

Scéimeanna ranníocaíochta sainithe

Is scéim shochair iarfhostaíochta í scéim ranníocaíochta sainithe faoina n-íocann aonán ranníocaíochtaí seasta isteach in aonán ar leith agus níl aon oibleagáid dhlíthiúil nó inchiallaithe air méideanna breise a íoc. Aithnítear oibleagáidí do ranníocaíochtaí le pleananna ranníocaíochta sainithe mar chostas sochair fostaí sa chuntas brabúis agus caillteanais sna tréimhsí ina bhfaightear na seirbhísí lena mbaineann.

Scéimeanna sochair shainithe: Grúpa

Tá scéim shochair shainithe ina scéim shochair iarfhostaíochta nach plean ranníocaíochta sainithe é. Tomhaistear sócmhainní scéimeanna pinsin sochair shainithe ag an luach cóir. Tomhaistear dliteanais scéimeanna pinsin sochair shainithe ar bhonn achtúireach ag úsáid mhodh na n-aonad réamh-mheasta creidmheasa agus déantar iad a lascainiú ag an ráta reatha fáltais ar bhanna corparáide ardchaighdeáin ag a bhfuil téarma agus airgeadra coibhéiseach leis an dliteanas.

Léirítear barrachas na ndliteanas scéimeanna thar shócmhainní scéimeanna ar an gclár comhardaithe mar dhliteanas glan ó cháin iarchurtha lena mbaineann. Léirítear barrachas scéimeanna pinsean, go dtí an méid go meastar iad a bheith inghnóthaithe, ar an gclár comhardaithe mar shócmhainn glan ó cháin iarchurtha ghaolmhar. Cuimsíonn an muirear um pinsean sochair shainithe ar an mbrabús oibriúchán an costas seirbhíse reatha nó iarchostais seirbhíse. Déantar an difríocht idir an toradh ionchais ar shócmhainní scéimeanna thar an gcostas úis ar na dliteanais scéimeanna a léiriú ar an gcuntas brabúis agus caillteanais mar ioncam/chostas airgeadais eile.

Aithnítear gnóthachain agus caillteanais achtúireacha a eascraíonn as athruithe ar bhoinn tuisceana achtúireacha agus ó bharrachas agus easnaimh ó thaithí sa ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána le haghaidh na bliana ina dtarlaíonn siad.

Sa chás go gceanglaítear i rialacha na scéimeanna go ndéantar barrachas a eascraíonn as na scéimeanna a roinnt idir an fostóir agus na baill, déileáiltear leis an méid atá inchurtha i leith na mball mar mhéadú sna dliteanais scéimeanna. Aithnítear an ghluaiseacht sa sciar inchurtha i leith ball sa ráiteas ar ghnóthachain agus ar chaillteanais aitheanta.

Scéimeanna sochair shainithe: Cuideachta

Tá an Chuideachta ina ball de scéim sochair shainithe an Ghrúpa ach níl sí ábalta a sciar de bhunsócmhainní agus bhundliteanais na scéime a shainaithint ar bhonn comhsheasmhach agus réasúnta. Dá bhrí sin, cuireann an Chuideachta an scéim i gcuntas dá mbeadh sí ina scéim ranníocaíochta sainithe. Mar thoradh air sin, léiríonn an méid a ghearrtar ar chuntas brabúis agus caillteanais na Cuideachta na ranníocaíochtaí iníoctha leis an scéim i leith na tréimhse cuntasaíochta.

Cánachas lena n-áirítear cáin iarchurtha

Tá an muirear do chánachas bunaithe ar an mbrabús don bhliain agus cuirtear san áireamh ann cánachas a iarchuireadh mar gheall ar dhifríochtaí uainithe idir an dóigh ar pléadh le míreanna áirithe chun críocha cánachais agus cuntasaíochta.

Is ionann an cháin reatha agus an méid atáthar ag súil le híoc i dtaca le brabús incháinithe le haghaidh na bliana agus déantar í a ríomh ag úsáid na rátaí cánach a achtaíodh nó a achtaíodh go substainteach ag dáta an chláir chomhardaithe.

Aithnítear cáin iarchurtha i dtaca le difríochtaí uainithe a tionscnaíodh ach nár aisiompaíodh ag dáta an chláir chomhardaithe sa chás gur tharla idirbhearta nó eachtraí ónar tháinig an oibleagáid tuilleadh cánach a íoc amach anseo nó an ceart chun níos lú cánach a íoc amach anseo ag dáta an chláir chomhardaithe.

Is difríochtaí sealadacha iad difríochtaí uainithe idir brabús faoi mar ríomhtar chun críche cánachais agus brabús faoi mar a shonraítear sna ráitis airgeadais a eascraíonn toisc go ndéileáiltear le míreanna áirithe ioncaim agus caiteachais sna ráitis airgeadais i dtréimhsí éagsúla chun críche cánachais.

Breathnaítear ar shócmhainní cánach iarchurtha mar a bheith inghnóthaithe agus aithnítear iad sna ráitis airgeadais nuair, ar bhonn na fianaise atá ar fáil, go bhfuil sé níos dóchúla go mbeidh brabúis incháinithe oiriúnacha ann ónar féidir aisiompú amach anseo na ndifríochtaí uainithe a laghdú. Déantar in-aisghabhálacht na gcaillteanas cánach a mheas faoi threoir tuartha arna n-ullmhú agus arna bhfaomhadh ag an mBord.

Tomhaistear cáin iarchurtha, ar bhonn neamhlascainithe, ag na rátaí cánach a bhfuiltear ag súil lena bheith curtha i bhfeidhm sna tréimhsí ina bhfuiltear ag súil go ndéanfar na difríochtaí uainithe a aisiompú bunaithe ar rátaí agus dlíthe cánach a achtaíodh nó a achtaíodh go substainteach ag dáta an chláir chomhardaithe.

Íocaíocht scair-bhunaithe

Déantar íocaíocht scair-bhunaithe shocraithe le fostaithe a thomhas ag luach cóir na n-ionstraimí cothromais ag dáta an deontais. Caitear an luach cóir de réir méid chothroim thar an tréimhse dílsithe. De réir FRS 20 ‘Íocaíochtaí Scair-bhunaithe’ aithníonn an Grúpa costas sa chuntas brabúis agus caillteanais agus méadú comhfhreagrach sa chothromas i dtaca le luach cóir na scaireanna atá eisithe chuig fostaithe. Cinntear luach cóir na luachanna a eisítear ar bhonn neamhrialaithe mhionlaigh. Áirítear leis na fachtóirí a chuirtear san áireamh agus an luach cóir á chinneadh an margadh, sreabhadh airgid thirim lascainithe, luach na nglansócmhainní agus saintréithe na scaireanna atá á bhfáil.

Scairchaipiteal

Rangaítear gnáthscaireanna mar chothromas.

Díbhinní

Aithnítear díbhinní sna ráitis airgeadais nuair a dhéantar iad a fhaomhadh nó a údarú go cuí ag an scairshealbhóir agus nuair nach bhfuil siad faoi rogha na Cuideachta a thuilleadh.

Meastacháin agus breithiúnais chuntasaíochta chriticiúla

Agus na ráitis airgeadais chomhdhlúite á n-ullmhú ceanglaítear ar an lucht bainistíochta breithiúnais, meastacháin agus boinn tuisceana áirithe a dhéanamh a théann i gcion ar na méideanna sócmhainní, dliteanas, ioncaim agus costas a thuairiscítear. D’fhéadfadh na torthaí iarbhír a bheith difriúil leis na meastacháin seo.

Déantar athbhreithniú ar mheastacháin agus ar bhoinn tuisceana bhunúsacha ar bhonn leanúnach. Aithnítear leasuithe le meastacháin chuntasaíochta sa tréimhse ina leasaítear na meastacháin agus in aon tréimhsí sa todhchaí a rachfar i bhfeidhm orthu.

Áirítear na réimsí seo a leanas le breithiúnais chriticiúla a bhfuil an éifeacht is suntasaí acu ar na méideanna a aithnítear sna ráitis airgeadais.

(a) Sócmhainní agus dliteanais scéimeanna pinsean

Tá luacháil achtúireach na bpinsean bunaithe ar bhoinn tuisceana maidir le boilsciú, rátaí lascaine, an toradh ionchais ar shócmhainní de chuid plean, méaduithe ar thuarastail, méaduithe ar íocaíochtaí pinsin agus rátaí mortlaíochta. Tá na boinn tuisceana a ghlac an Grúpa an 27 Márta 2013 léirithe i Nóta 25 a ghabhann leis na ráitis airgeadais agus rinneadh iad a chinneadh le cúnamh ó chomhairleoirí achtúireacha an Ghrúpa.

Déantar na sochair atá le cur ar fáil do bhaill leagtha síos go mion sna hAchtanna Forbartha Móna, 1946 go 1998, agus sna rialacha faoina rialaítear scéimeanna pinsean GESS agus RWESS Bhord na Móna. Ordaítear na ranníocaíochtaí roinnte atá le híoc ag Bord na Móna agus na baill a dhéanann ranníocaíochtaí chomh maith. Ní chloíonn sé seo leis an gcur chuige sochair shainithe ‘cothromaíocht costais’. Chun críche tuairiscithe de réir FRS 17 ‘Sochair Scoir’, ag an 27 Márta 2013, rinneadh 100% den easnamh scéime pinsean ar an scéim RWESS agus GESS a aithint sna ráitis airgeadais. Bhí barrachas sa scéim pinsean RWESS ag an 28 Márta 2012 agus thug an Grúpa cuntas maidir lena sciar den bharrachas sa scéim pinsean ar bhonn 50:50 idir na baill agus an Grúpa.

(b) Lagú sócmhainní agus cáilmheasa

Déantar tástáil ar shócmhainní agus ar mhaoin doláimhsithe, gléasra, trealamh agus cáilmheas i gcomhair lagaithe nuair a léirítear in eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luachanna iompair inghnóthaithe. Cinntear méid inghnóthaithe na haonaid ghiniúna ioncaim bunaithe ar chinneadh luacha in úsáid maidir leis an aonad giniúna ioncaim. Bunaítear an cinneadh seo ar shreafaí airgid thirim réamh-mheasta.

Leanann gnó um Aisghabháil Acmhainní an Ghrúpa ag feidhmiú i ndálaí eacnamaíocha atá dúshlánach agus an-iomaíoch agus i dtimpeallacht rialála atá ag athrú. Sa chás nach seachadann an Grúpa an toirt atá réamh-mheasta agus go méadaíonn an praghas nó mura bhfaigheann sé na laghduithe costas atá réamh-mheasta, nó sa chás go bhfuil na dálaí eacnamaíocha laga reatha i réim sa mhargadh baile, d’fhéadfadh sé, dá réir sin, go mbeadh drochthionchar ar mheasúnú an luacha in úsáid ar an aonad giniúna ioncaim. Maidir le cinneadh an luacha in úsáid is gá meánchostas ualaithe cuí maidir le caipiteal agus measúnú ar ráta fadtéarmach a chur i bhfeidhm don earnáil. Tá an iarmhairt dhóchúil ar mhéid inghnóthaithe sna príomhbhoinn tuisceana seo leagtha amach i Nóta 7 a ghabhann leis na ráitis airgeadais.

(c) Luach carraeireachta na stáisiún cumhachta

Oibríonn stáisiún cumhachta an Ghrúpa ag Éadan Doire PPA cúig bliana dhéag le Soláthar Custaiméirí BSL chun leictreachas a chur ar fáil ar bhonn seoladh tosaíochta. Éagann an PPA seo i mí na Nollag 2015. Rachaidh teidlíocht chonarthach an stáisiúin do sheoladh tosaíochta as feidhm ón dáta sin i leith. Tá sé réamh-mheasta ag an nGrúpa go leanfaidh an stáisiún ag feidhmiú sa tréimhse i ndiaidh 2015 sa mhargadh aonair leictreachais (‘SEM’) agus é comhadhainte ag bithmhais agus móin. Tá an cáilmheas lena mbaineann á amúchadh thar an tréimhse go dtí 2025 a léiríonn saolré eacnamaíoch úsáideach de 20 bliain. Agus breathnú á dhéanamh ar luach iompair an stáisiúin ag Éadan Doire agus ar an gcáilmheas a eascraíonn ar éadáil an ghnó, déantar roinnt príomhbhoinn tuisceana i dtaca le feidhmiú an stáisiúin sa tréimhse i ndiaidh 2015. Breathnaítear ar na boinn tuisceana seo ar bhonn bliantúil ar an measúnú ar oiriúnacht luach iompair an stáisiúin agus an cháilmheasa lena mbaineann.

(d) Oibleagáidí maidir leis an gcomhshaol

Tá oibleagáidí áirithe ag an nGrúpa maidir leis an gcomhshaol a eascraíonn mar thoradh ar a thalún, agus oibríochtaí líonta talún. Léiríonn cinneadh na soláthairtí le haghaidh na n-oibleagáidí athshlánúcháin a bhaineann leis an gcomhshaol sa tréimhse go dtí an astarraingt agus an t-oibriúchán agus an iar-astarraingt agus a t-iar-oibriúchán príomhbhoinn tuisceana i dtaca leis na costais bhainteacha. Déantar athbhreithniú ar na boinn tuisceana sin ar bhonn leanúnach a léiríonn taithí iarbhír.

An bhliain chuntasaíochta

Críochnaíonn an bhliain airgeadais ar an gCéadaoin dheireanach i mí an Mhárta. Sna ráitis airgeadais sin cumhdaítear an tréimhse 52 seachtain ón 29 Márta 2012 go dtí an 27 Márta 2013 (an bhliain roimhe sin: an tréimhse 52 seachtain ón 30 Márta 2011 go dtí an 28 Márta 2012).