TUARASCÁIL BHLIANTÚIL 2013

Ráiteas an Chathaoirligh

chairman picture

Táim sásta tuarascáil bhliantúil Bhord na Móna cpt, an chéad tuarascáil de mo chuid agus mé i mo Chathaoirleach, a chur i láthair.

Sna torthaí airgeadais taispeánadh an láimhdeachas ag an leibhéal is airde riamh, ag €426 milliún do 2013, ar mhéadú €42 milliún é ar an bhfigiúr do 2012. Bhí gníomhaíocht díolacháin láidir ar fud an Ghrúpa mar gur seachadadh fás díolacháin i mBunábhar, i Powergen, i Miondíol agus in Aisghabháil Acmhainní. I Miondíol (a chuimsíonn Breoslaí agus Gairneoireacht), chabhraigh na tosca trádála fabhracha mar gheall ar an séasúr geimhridh fada lenár dtáirgí breosla, agus mhéadaigh díolachán bhreoslaí Miondíola faoi 25% i gcomparáid leis an bhfigiúr don bhliain roimhe. Tháinig méadú ar an soláthar móna meilte ag Bunábhar i gcomparáid leis an mbliain roimhe, mar gheall nach raibh aon chur isteach fada riachtanach ag aon stáisiún cumhachta, beag beann ar an éifeacht a bhí ag an drochfhómhar in 2012. Thug Powergen feidhmíocht sheasta, ach bhí díolachán laghdaithe sa réimse gairneoireachta Miondíola de dheasca na drochaimsire.

Mhéadaigh Aisghabháil Acmhainní a láimhdeachas trí fhás sa ghnó intíre agus tríd an éifeacht a bhí ag na gnóthais bhailiúcháin i gComhairle Contae Chill Dara agus i gComhairle Contae Loch Garman, an chéad bhliain iomlán a bhí siad i bhfeidhm ó ceannaíodh iad. Tháinig méadú ar dhíolachán cóireála deiridh freisin, a bhuí le tosach oibríochtaí an ionaid mhúirínithe nuachoimisiúnaithe. Mhéadaigh an gnó tráchtála a láimhdeachas, ach leanann na héifeachtaí atá ag margadh an-iomaíoch agus ag ollchorrlaigh laghdaithe le difear a dhéanamh dó.

Agus é cothrom le €61.2 milliún in 2013, bhí tuilleamh roimh ús, roimh cháin, roimh dhímheas agus roimh amúchadh (EBITDA) ar aon dul leis an bhfigiúr do 2012. Tá sé sin luaite tar éis muirear costais eisceachtúil de €21.1 milliún (roimh cháin) i leith na drochtháirgeachta fómhair sa bhliain airgeadais 2013.

Is gníomhaíocht oibríochta shuntasach laistigh den ghnó Bunábhair iad fómhar, iompar agus stoc-charnadh móna. Mar gheall ar an drochaimsir gan fasach le linn na buaicthréimhse fómhair i samhradh na bliana 2012, táirgeadh fómhar móna de 1.4 milliún tonna, rud arbh ionann é agus gannchion 63% i gcoinne na sprice. Mar thoradh air sin, chuir an Grúpa plean maolaithe i bhfeidhm. Is é a bhí i gceist leis sin tuilleadh beart chun ioncam a fheabhsú agus laghduithe suntasacha i gcaiteachas i rith na bliana. Áiríodh leis sin laghdú ar chostas neamhphá agus laghduithe pá, amhail leagan as foirne, gearrthacha ar thuarastail an lucht bainistíochta agus tabhairt isteach oibre gearr-ama ar fud an Ghrúpa. Cé go raibh an drochthionchar suntasach aige sin ar fhostaithe, bhí na bearta riachtanach agus stuama mar gheall ar dhéine an ghanncheana fómhair.

B’ionann an EBITDA roimh chostais eisceachtúla agus €82.3 milliún. Thaifead an Grúpa brabús oibriúcháin de €23.5 milliún agus brabús roimh cháin de €12.5 milliún. Is dearfach a bhí an caillteanas roimh cháin in 2013 ag €12.5 milliún, i gcomparáid leis an gcaillteanas €25.3 milliún in 2012. B’ionann an brabús i ndiaidh cánach in 2013 agus €9.2 milliún, i gcomparáid le caillteanas i ndiaidh cánach de €16.0 milliún a bhí ann in 2012. Áiríodh le figiúirí airgeadais na bliana roimhe muirear bearnaithe €23.7 milliún ar shócmhainní inláimhsithe agus ar shócmhainní doláimhsithe.

Leanann an timpeallacht eacnamaíoch reatha de bheith ina dúshlán do chuid mhór gnóthaí. Beag beann ar na dúshláin a pléadh, rinne an Grúpa dul chun cinn maidir lena thionscnaimh fáis agus forbartha straitéiseacha a chur i bhfeidhm ar fud á réimsí gnó ar fad. Ag an am céanna, agus ag cur leis na ceachtanna a foghlaimíodh ó na deacrachtaí a chruthaigh an gannchion fómhair, táimid dírithe ar an gcuid is fearr a bhaint as na torthaí ónár ngnóthaí go léir. Chuireamar tús le próiseas bunathraithe gnó. Is é atá i gceist leis cláir laghdaithe costais a chur i bhfeidhm agus tabhairt faoi thionscnaimh chun leathnú a dhéanamh ar réimsí gnó eile nach mbaineann le móin, d’fhonn feabhas a chur ar inbhuanaitheacht an Ghrúpa sa todhchaí.

Sa bhliain 2013, lean an Grúpa de bhéim a chur ar a thionscnaimh fáis agus forbartha straitéiseacha a chur i bhfeidhm ar fud á réimsí gnó ar fad. Is iad seo a leanas roinnt de na príomhbhearta a rinneadh d’fhonn ár bhfís don Ghrúpa a chur chun cinn:

  • tús a chur le dhá mhórfheirm ghaoithe a thógáil; 80 MW i nDroim Cáithe, Co. Uíbh Fhailí, agus 40 MW ag an mBreacánach ar theorainneacha chontae Chill Chainnigh, chontae Laoise agus chontae Thiobraid Árann, rud a bhain infheistíocht de €178 milliún leis;
  • dul chun cinn a dhéanamh ar chomhfhiontar le BSL chun an chéad chéim dár dtionscadal feirme gaoithe 172MW a sheachadadh in Abhainn Eidhneach, Co. Mhaigh Eo;
  • fás leanúnach inár gclár chun bithmhais a úsáid chun leictreachas a ghiniúint, agus ídíodh 223,000 tonna de bhithmhais mheasctha le linn na bliana;
  • an próiseas soláthair a chur i gcrích d’ionad giniúna leictreachais a thógáil, rud a bhainfidh leas as an ngás a tháirgeann ár saoráid aisghabhála acmhainní ag ar láithreáin i nDroichead, Co. Chill Dara;
  • cead pleanála a fháil ó Chomhairle Contae Chill Dara chun saoráid a thógáil i nDroichead, rud a thabharfaidh faoi chóireáil mheicniúil agus bhitheolaíoch dramhaíola;
  • cead pleanála a fháil ó Chomhairle Contae Uíbh Fhailí chun forbairt a dhéanamh ar ár láithreán suaitheanta i bhFearann Páirce Loch na Buaraí ar mhaithe le feabhas a chur ar an eispéireas comhshaoil agus cultúrtha do chuairteoirí;
  • leanúint ar aghaidh le rannpháirtíocht ár bpáirtithe leasmhara uile san athbhreithniú bliantúil ar Phlean Gníomhaíochta Bithéagsúlachta Bhord na Móna 2010-2015, rud a léiríonn arís eile an dea-dhul chun cinn atá á dhéanamh i dtionscadail agus i ngníomhaíochtaí éagsúla a chuirfidh le bithéagsúlacht ar thailte portaigh an Ghrúpa; agus
  • leanúint ar aghaidh le ról féideartha a shaothrú do Bhord na Móna maidir le foinse uisce mhalartach a sholáthar do Réigiún an Oirthir, lena n-áirítear Baile Átha Cliath, an Mhí, Cill Dara, Laois, Uíbh Fhailí agus an Iarmhí.

I bhfianaise na ndúshlán suntasach atá le sárú ag ár ngnóthaí, chinn an Bord go mbeadh méaduithe ginearálta ar bhunrátaí pá d’fhostaithe míchuí.

D’íoc an Grúpa díbhinn de €2.5 milliún le linn na bliana, ar íocadh €2.4 milliún de leis an Stát agus íocadh €0.1 de isteach sa Phlean um Scair-úinéireacht d’Fhostaithe.

Ina theannta sin, tar éis díospóireachtaí idir Rialtas na hÉireann agus Rialtas na Ríochta Aontaithe, tá an Grúpa ag leanúint de mheasúnú a dhéanamh ar an acmhainn a bhaineann le fuinneamh in-athnuaite a onnmhairiú, rud a bhainfeadh leas as a sholáthar talún i lár na tíre. Leanann an cás i dtaca leis an Scéim Aoisliúntais Ghinearálta d’Fhostaithe, arb í ceann amháin de na scéimeanna pinsean sochair shainithe a oibríonn Bord na Móna, de bheith ina ábhar imní don Bhord. Le linn na bliana seo a chuaigh thart, ghlac an Chuideachta páirt i bpróiseas le hiontaobhaithe na scéime d’fhonn réitigh fhéideartha ar an easnamh reatha a scrúdú.

Leanann an Bord de bhéim a chur ar rialachas corparáideach, bunaithe ar dhea-chleachtas, agus ar rialú agus ar threochtaí atá ag teacht chun cinn. I measc na bhforbairtí le linn na bliana, glacadh le próiseas leasaithe maidir le breathnú ar na rioscaí atá le sárú ag an nGrúpa agus iad a thuairisciú. Leanaimid de mheasúnú a dhéanamh ar infheistíochtaí suntasacha, agus modheolaíochtaí diana á n-úsáid againn, chun a chinntiú go gcomhlíonfaimid an fhreagracht atá ar an mBord chun sócmhainní na Cuideachta a chosaint. Tá an Bord sásta go bhfuil córas cuí agus freagrúil ag an nGrúpa maidir le rialú inmheánach chun rioscaí suntasacha a mhaolú, chun neamhchosaintí a choinneáil ag leibhéal inghlactha agus chun a chinntiú go leanfaidh Bord na Móna dá chur chuige éifeachtach i leith rialachas corparáideach. D’aontaigh an Bord próiseas chun measúnú a dhéanamh ar a chuid feidhmíochta féin.

Is le brón mór a thuairiscím go bhfuair duine dár bhfostaithe a bhí ann le fada, an tUasal John O’Donnell, bás tar éis timpiste ag an tsaoráid ualaithe móna i Stáisiún Cumhachta Loch Rí. Thar ceann an Ghrúpa, ba mhian liom mo chomhbhrón a chur in iúl do theaghlach agus do chomhghleacaithe an Uasail O’Donnell.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le mo chomhghleacaithe Boird as a dtiomantas agus as a dtacaíocht le linn na bliana. Ba mhaith liom aitheantas ar leith a thabhairt don rannchuidiú a rinne Fergus McArdle, mo réamhtheachtaí mar Chathaoirleach, a d’éirigh as i rith na bliana. Bhí Fergus ina Chathaoirleach ar feadh ocht mbliana agus rinne Bord na Móna dul chun cinn nach mór faoina mhaoirseacht. D’éirigh Rory Scanlan as i mí an Mheithimh 2012 tar éis dó a bheith ina Stiúrthóir ó 2002. Tugaim aitheantas don méid luachmhar a chuir Rory le Bord na Móna le linn a théarma ar an mBord freisin. Tháinig Elaine Treacy Uas. ar an mBord i mí Iúil 2012 agus ceapadh an tUasal Gerard O’Donoghue agus an tUasal Barry Walsh mar stiúrthóirí i mí Mheán Fómhair 2012.

Ba mhaith liom an deis seo a thapú chomh maith le m’fhíorbhuíochas a ghabháil leis an Uasal Gabriel D’Arcy, Stiúrthóir Bainistíochta an Ghrúpa, agus leis an bhfoireann bhainistíochta ar a bhfuil sé ina cheannaire. Gabhaim buíochas lenár bhfostaithe uile as a ndíograis agus as an obair chrua a rinne siad maidir le bliain eile de dhul chun cinn a sheachadadh don Ghrúpa, d’ainneoin na ndúshlán a tháinig chun cinn.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis an Aire Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha, an tUasal Pat Rabbitte T.D., as a thacaíocht leanúnach do Bhord na Móna. Tugaim buíochas chomh maith don Uasal Aidan Dunning, Ard-Rúnaí na Roinne, don Uasal Ken Spratt, Ard-Rúnaí Cúnta, agus d’oifigigh eile de chuid na Roinne as a suim agus as a gcomhairle

Le linn na bliana, d’idirghníomhaigh an Chuideachta ar bhonn rialta le Rannán NewERA de chuid Ghníomhaireacht Bainistíochta an Chisteáin Náisiúnta (NTMA). Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis an Uasal John Corrigan as NTMA agus le Eileen Fitzpatrick Uas. agus lena comhghleacaithe in NewERA as a dtacaíocht le linn na bliana.

Thug an Bord faoi athbhreithniú mionsonraithe ar straitéis Bhord na Móna i rith na bliana. Táimid sásta gur cuí atá an straitéis reatha chun ár ngníomhaíochtaí i bhfuinneamh in-athnuaite a fhorbairt, mar aon le héifeachtacht na straitéise sin ar fud ár n-oibríochtaí uile, agus go gcuirfidh an straitéis todhchaí inbhuanaithe ar fáil don Ghrúpa. Tá áthas orm a thuairisciú go leanann an Grúpa lena thaispeáint gur féidir linn na dúshláin atá romhainn a shárú go rathúil agus gur féidir linn torthaí inbhuanaithe a sheachadadh dár scairshealbhóirí. Tá a pháirt á glacadh ag Bord na Móna níos mó agus níos mó i dtodhchaí inbhuanaithe na hÉireann le polasaithe atá neamhdhíobhálach don chomhshaol maidir le fuinneamh, le huisce, le haisghabháil acmhainní agus le feabhsú na bithéagsúlachta.

Tá muinín againn go gcinnteoidh straitéis an Ghrúpa, atá deartha chun ár láidreachtaí aitheanta a fhorbairt, todhchaí rathúil agus bheoga don Ghrúpa agus go neartófar leasanna ár bpáirtithe leasmhara ar fad.

Is é ról an Bhoird an comhshaol agus na hacmhainní a chumasóidh baint amach na straitéise a chur ar fáil, agus tá na Stiúrthóirí tiomanta go hiomlán don ról seo a chomhlíonadh.

John Horgan
CATHAOIRLEACH
27 Meitheamh 2013